Mesud Barzani: Halı satıcısı değiliz, haklarımızdan taviz vermeyeceğiz

Kürdistan Başkanı Mesud Barzani, Kürtlerin kendi kaderini tayin etme hakkının, yani kendi bağımsız devletini kurma hakkının bulunduğunu, eğer Kürtler bu hakkını kullanmak için imkân bulurlarsa hiç geciktirmeden bu hakkını kullanacaklarını ileri sürdü. O nedenle Başkan Barzani, medya organlarında yer alan sekiz, altı ya da dört yıl sonrasındaki referandumdan söz eden haberlerin önemli olmadığını belirtti.

Bugünkü parlamento toplantısında, önemli bir demokrasi örneği de ortaya çıktı. Kürdistan Başbakanı Neçirvan Barzani, Parlamento Başkanı’na toplantının gizli ve basına kapalı olmasını önerdi. Bunun üzerine Parlamento Başkanı Adnan Müfti, Niçirvan Barzani’nin önerisini parlamentonun oyuna sundu ancak parlamento oy çokluğuyla toplantının basına açık olmasına karar verdi. Kürdistan Parlamentosunda Irak Kalıcı Anayasası üzerinde hararetli tartışmalar yaşandı ve parlamenterler hiçbir tesir altında kalmadan bu konudaki fikirlerini çok açık bir şekilde ortaya koydular.

Kürdistan Parlamentosu olağanüstü toplantısı Hewler saatiyle saat 11.00’de başladı. Parlamento Başkanı Adnan Müfti açış konuşmasında şunları söyledi:

— Bu olağanüstü toplantıyı Kürdistan Başkanı’nın isteği üzerine yaptık; biz Kürtler yeni bir Irak’ı istiyoruz asla eski Irak’ı kabul etmiyoruz. Kürdistan Başkanı da, son kararı Kürdistan Parlamentosu versin dedi.

Adnan Müfti’nin konuşmasından sonra, Kürdistan Başkanı Mesud Barzani parlamento kürsüsüne çıkarak hiçbir saklama gereği duymadan Arap-Kürt müzakerelerinden söz ederek konuşmasını şöyle sürdürdü:

— Bağdat’a gitmeden önce, ne yapmamız gerektiği konusunda sizlerin karar vermesini istedim. Irak Devlet Başkanı Celal Talabani de bana bir mektup yazarak, beni Bağdat’a davet ediyor. Bizim temel problemlerimiz; Kürdistan’ın sınırları, Kürdistan Peşmergesinin rolü, doğal kaynaklar, kadın hakları ve demokrasidir.

— Eğer şimdi gerekli olan şeyleri yapmazsak, bu fırsatın bir kez daha önümüze çıkıp çıkmayacağı belli değil. Biz, Kürt ve Kürdistanlılar olarak neyi ne kadar talep edersek azdır. Bazıları taleplerimizi aşırı buluyor. Arapların, taleplerimize ve gönüllü federasyon isteğimize teşekkür etmeleri gerekiyor. Kürtler, bu yılın birinci ayının 30’unda yapılan referandumda %98 oranında bağımsızlık istediklerini beyan ettiler.

— Geçici Temel Yasayı imzaladığımızda, Kürtlerin tüm haklarının bu temel yasada kaydedilmediğini o nedenle bu Geçici Temel Yasanın eksik olduğunu belirtik. Kabul etmediğiniz tek bir adımı atmam. Eğer Bağdat’ta bir sonuca ulaşırsak, bu sonuç derhal size sunulur ve bu konudaki son kararı siz vereceksiniz.

Kürdistan Başkanı Mesud Barzani, bazı Arapların Kürtlerin arasına fitne sokmak istediklerini bu nedenle Feyli, Şebek ve Ezdilerin Kürt olmadığı söylentilerini yaydıklarını belirterek şunları söyledi:

— Ortada bir plan var. Bu plana göre güya Feyli, Şebek ve Ezdiler Kürt değil başka milletlerdendir. Eğer bazıları çıkıp kendilerini Feyli, Şebek veya Ezdilerin temsilcisi olarak görüyorlarsa, gelsinler bu konuyu bir sorgulayalım. Ancak hiç kimse unutmasın ki, Feyli, Şebek ve Ezdiler asıl Kürtlerdir; eğer satılmış bazı kişiler çıkıp bu insanlarımızın aidiyetini çarpıtıyorsa, o satılmışlık onlara kutlu olsun ve bu satılmışlara karşı çok ciddi önlemler alacağımızı da belirtmek isterim.

— Asurî, Kildani ve Türkmenler; bunlar, Kürdistanlılar ve birlikte yaşıyoruz. Bağdat’ta onların haklarını da savunacağız.

Kürdistan Başkanı, konuşmasının sonunda optimist olduğunu belirterek şunları söyledi:

— Araplarla olan müzakerelerimizde hiçbir taviz vermeyiz ve ben bu konuda iyimserim. Ancak yine de hiç beklemediğimiz durumların ortaya çıkmasına karşı hazırlıklı olmalıyız.

Başkan Barzani’nin konuşmasından sonra, Kürdistan Parlamento Başkan Yardımcısı Kemal Kerküki yaptığı konuşmada Araplarla Kürtlerin Bağdat’taki görüşmelerinden söz ederek konuşmasını şöyle sürdürdü:

— Kürdistan’ın sınırları ile 58. madde üzerinde tartışmalar var. Araplar, 58. maddeye ilişkin belirlenmiş bir tarihin Anayasada yazılmasından yana değil. Diyorlar ki, “en yakın mümkün bir zaman” şeklinde yazalım. Araplar Kürdistan Peşmergesinin Bağdat yönetimine bağlı olmasını istiyorlar ve sekiz yıllık bir süreden sonra Kürtlerin bağımsızlık için referanduma gidilmesinin Anayasada yer almasını istemiyorlar. Araplar, Kürtçenin sadece Kürdistan’da resmi dil olmasını kabul ediyorlar ve Irak elçiliklerinde Kürdistan temsilcilerinin bulunmasını kabul etmiyorlar.

Kürdistan Başkanı Mesud Barzani ile Kürdistan Parlamento Başkanı Kemal Kerküki’nin açıklamalarından sonra, Kürt parlamenterlerde Araplarla Kürtlerin hiçbir konuda anlaşamayacaklarını ve en iyisi Kürtlerin Arapları bırakması gerektiği kanaati oluştu. O nedenle Kürt milletvekili Xefur Maxmuri şunları söyledi:

— Kürt halkı bugün bağımsızlığını ilan etmek istiyor; kanaatime göre bağımsızlık referandumu için sekiz yıl çoktur; bu sürenin dört yıl olması gerekiyor, daha fazla değil.

Diğer bir Kürt parlamenter Ethem Barzani de, her şeyin Kürdistan Başkanı Mesud Barzani’nin üzerinde kalmaması gerektiğini belirterek sözlerine şunları ekledi:

— Kürdistan Parlamentosu olarak bazı yüklere tahammül etmeliyiz, tüm ağır görevleri Kürdistan’ın Başkanı Mesud Barzani’ye yüklememeliyiz; ne yapmak istediğimiz konusunda parlamento olarak karar vermeliyiz.

Kürt parlamenter Nuri Talabani de, Bağdat’ta iki parlamentonun bulunmasının gerekli olduğundan söz ederek şunları söyledi:

— Irak’ta yani Bağdat’ta iki parlamentonun bulunması gerekiyor. Bu parlamentonun birisi Irak’ın tüm federal bölgelerinden oluşan bir parlamento, diğeri de tüm Irak’ın parlamentosu olması gerekiyor.

Kürt parlamenterlerin görüş ve sorularından sonra, sorulara cevap veren Kürdistan Başkanı Mesud Barzani şunları söyledi:

— Geçici Temel Yasada federasyon şeklinin tarihi ve coğrafi esaslara dayalı olacağı, yani Kürdistan’ın sınırlarının belli olacağı konusunda anlaşmışız. Saddam yönetimi yıkılmadan önce, federal, demokratik ve çok partili bir Irak konusunda mutabakata vardık. Viyana ve Londra’daki toplantılarda bu konular üzerinde anlaştık; aksi takdirde eski rejimi devirme savaşına katılmazdık; bu, çok açıktır.

— Araplar kendilerini, Arap ulusunun bir parçası olarak görebilirler. Ancak Kürt, Asurî ve Türkmenler Arap ulusunun bir parçası değiller.

— Kürtçe resmi bir dil olmalı ve sadece Kürdistan yönetimindeki bölgede değil. Kürtçenin Irak’ın güneyindeki bir kentte de resmi olmasını söylemiyoruz; ancak devletin resmi belgelerinde, haberleşmelerinde, verilen kararlarda, örneğin; para, posta pulu, pasaport ve diğer tüm resmi belgelerin her iki dilde; Kürtçe ve Arapçayla yazılması gerektiğini savunuyoruz.

— Kürdistan’ın sınırlarının belirlenmesi, Kerkük, Hanakin, Şıngar, Zımar ve diğer kasabaların durumu Geçici Temel Yasanın 58. maddesine göre çözülmelidir. Eğer 58. madde yerine getirilirse, başarılı olacağız ve bu konudaki kaygılarımız giderilmiş olacak. Ne var ki, Araplar 58. maddenin gereklerini yerine getirmek istemiyorlar. Irak Devlet Başkanı Celal Talabani, dün telefonla bana, İbrahim Caferi’nin 58. maddenin yerine getirilmesi için ilgili komiteye 100 milyon dolar verme kararını aldığını söyledi.

— Bazıları öğle zannediyor ki, Bağdat’ta hükümet var biz de muhalefetiz. Bu yanlış bir düşüncedir; biz, hükümetin ortağıyız. Eğer Bağdat’taki hükümetten çekilirsek, hükümet çöker.

— Peşmerge hiçbir devletin emriyle kurulmamış ve hiç kimsenin emriyle de ortadan kaldırılamaz. Peşmergenin rolü değişebilir; bunun için bir mekanizma bulunabilir. Ancak peşmerge başka bir halkın veya otoritenin altına girmez.

— Geçici Temel Yasa Kürt haklarının daha da genişletilmesi için değişmelidir; bu hakları kısıtlamak için değil.

— Biz kalıcı Anayasanın ertelenmesinden yana değiliz. Ancak, taleplerimize uygun olmayan bir Anayasayı kabul etmeyiz.

— Amerikalılar ile Britanyalılar bizi kendi müttefikleri olarak görüyorlar, aynen öyledir. Yardımları için onlara teşekkür ediyoruz. Ancak dünya bir nevi çıkarlar meselesidir ve onların dostları sadece Kürtler değil. O nedenle ilişkilerimizde bir denge sağlamalıyız.

— Ben, Zalmay Halilzad’a, eğer Bağdat’a gelirasm, bilmelisiniz ki, Kürtlerin haklarından geri adım atmak için gelmeyeceğim. Bağdat’a gitmekle tavrım değişmez, orada da burada da aynı tutuma sahibim.

— Biz halı satıcıları değiliz. Elde ettiğimiz her şey için kan vermişiz, haklarımızdan taviz vermemiz mümkün değil.

— Kendi kaderini tayin etme hakkı bizim hakkımızdır. Eğer imkân bulursak yarından bu hakkımızı kullanacağız. O nedenle sekiz, altı ya da dört yıllık süreler çok önemli değil.

— Sonuç olarak, her ne yaparsak yapalım, yaptığımız her şeyi parlamentonun önüne getireceğiz, son kararı parlamento verecektir. Ancak pozisyonumuzun güçlü olduğunu bilmenizde fayda var ve kendi haklarımızdan taviz verme mecburiyetinde değiliz; fakat aynı zamanda görüşmeler için de hazırlıklı olmalıyız.

Parlamento toplantısından sonra Kürdistan Başkanı Mesud Barzani, görüşlerini almak üzere Kürdistan’ın siyasi parti temsilcileriyle de bir araya geldi. Kürtlerin bir heyeti bugün Bağdat’a gitti, diğer bir heyette yarın gidecek